- Officiële naam: Shakespeare's Globe (moderne reconstructie van het oorspronkelijke Globe Theatre)
- Type: Elizabethaans openluchttheater in Bankside, Londen
- Opgericht: Oorspronkelijk gebouwd in 1599; herbouwd en geopend in 1997
- Locatie:**** 21 New Globe Walk, Londen SE1 9DT, Verenigd Koninkrijk
- Bouwstijl: Een veelhoekig amfitheater met houten skelet en een naar voren gericht podium
- Ontwerpers/bouwers: Gebouwd door Cuthbert & Richard Burbage en de Lord Chamberlain’s Men, waaronder Shakespeare
Globe Theatre – Architectuur | Een live ontwerpbeleving in Elizabethaanse stijl
De architectuur van Shakespeare's Globe Theatre nodigt reizigers met een oog voor design uit om een meeslepende, in vakwerkstijl nagebouwde versie van het oorspronkelijke theater uit 1599 te ontdekken. Van het openluchtpodium tot het kenmerkende rieten dak en de veelhoekige structuur: het architectonische verhaal brengt bezoekers in contact met de Elizabethaanse ontwerperfenis en het genie van de architecten van het Globe Theatre: Cuthbert en Richard Burbage, en hun gezelschap. Klaar om een stukje geschiedenis te beleven?
Een kort overzicht van de architectuur van het Globe Theatre
Architecturale stijlen en invloeden
Het ontwerp van het Globe Theatre is een mix van Elizabethaanse theaterarchitectuur, invloeden uit de klassieke Romeinse tijd en praktische ensceneringstradities. Het cirkelvormige (eigenlijk 20-hoekige) ontwerp was geïnspireerd op Romeinse amfitheaters om een prestigieuze uitstraling te geven, maar sloot ook aan bij de Engelse tradities van rondreizende toneelgezelschappen en voorstellingen op herbergpleinen, dankzij een centraal plein dat omringd werd door galerijen.
Volledig gemaakt van Engels eikenhout met pen-en-gatverbindingen (zonder constructiestaal), is de reconstructie uit 1997 gemaakt met traditionele timmertechnieken, gebaseerd op McCurdy’s onderzoek en archeologische vondsten (zoals balusters uit de opgraving van het Rose Theatre). Het resultaat is een esthetiek die tastbaar en authentiek is.
Belangrijkste invloeden:
- De traditie van het Romeinse theater: De naam en de algehele uitstraling doen denken aan de grootsheid van het Colosseum.
- Enscenering op de binnenplaats van een Elizabethaanse herberg: Een centrale podiumruimte, omringd door een staanplaats en galerijen.
- Lokale timmerwerkzaamheden en materialen: Het rieten dak, de kalkpleister met geitenhaar en het houten skelet weerspiegelen allemaal de historische Elizabethaanse bouwstijl
Hoogtepunten van het ontwerp en kenmerkende elementen
1/5
Stuwraket & lanceerplatform
Een verhoogd podium steekt uit in de centrale staanplaats (‘groundlings’) zonder enige afscheiding, waardoor er direct een gevoel van nabijheid en betrokkenheid ontstaat.
Drie verdiepingen met galerijen
Rondom het speelveld liggen drie galerijniveaus: betaalbare staanplaatsen in de parterre versus zitplaatsen op de bovenste rijen, zodat er voor alle sociale klassen iets bij zit en je vanuit verschillende niveaus goed zicht hebt.
Rietdak & open arena
Alleen het podium en de zitplaatsen zijn overdekt; het dak boven het podium (“the Heavens”) is met riet bedekt (het eerste dat sinds 1666 in Londen is toegestaan), terwijl de binnenplaats open blijft voor natuurlijk licht.
Klapdeur in het podium
In het podium zit een luik verwerkt onder een beschilderd ‘Heavens’-plafond, dat wordt gebruikt voor dramatische entree’s en om personages van bovenaf te laten verschijnen.
Houtbouw & veelhoekig frame
Het bouwwerk is een 20-zijdige houten veelhoek die op een cirkel lijkt, gebouwd met eiken balken, kalkpleister en volgens historische technieken, zonder staal.
Wie heeft het ontworpen?
Cuthbert & Richard Burbage en de Lord Chamberlain’s Men (origineel uit 1599)
- Eind 1598, Cuthbert en Richard Burbage, de zonen van theaterondernemer James Burbage, namen een gewaagde stap toen hun huurcontract voor The Theatre in Shoreditch afliep. Omdat ze het wettelijke recht hadden om het gebouw af te breken, namen ze, samen met timmerman Peter Street en twaalf anderen, het hout in beslag, vervoerden het over de Theems en gebruikten het om een nieuw theater aan Bankside te bouwen.
- Hun gezelschap, de Lord Chamberlain’s Men (later bekend als de King’s Men), vormde een samenwerkingsverband met onder meer Shakespeare, John Heminges, Augustine Phillips, Thomas Pope en anderen, die allemaal investeerden in het eigendom en de exploitatie van de zaal. Cuthbert en Richard hadden elk 25% van de aandelen in bezit, en de rest was verdeeld over de andere leden.
- Hun visie leidde tot de realisatie van een openluchtamfitheater met houten skeletconstructie en twintig zijden: een meeslepend Elizabethaans bouwwerk waarin een op de Romeinen geïnspireerde vorm, de tradities van het optreden op de binnenplaats van een herberg en hun eigen ontwerp voor voorstellingen samenkomen. Shakespeare werd zelf mede-eigenaar en voerde veel van zijn beste toneelstukken op het uitstekende podium op.
Sam Wanamaker & Tim McCurdy (moderne reconstructie uit 1997)
- Eeuwen later begon Sam Wanamaker, een Amerikaans acteur en Regisseur, aan een levenslange missie om de Globe vlakbij de oorspronkelijke locatie weer tot leven te brengen. In 1970 richtte hij de Shakespeare Globe Trust op, waarvoor hij zich tot aan zijn dood in 1993 onvermoeibaar inzette om geld in te zamelen en de planningswerkzaamheden in goede banen te leiden. Met de steun van beschermheren als prins Philip en John Gielgud kwam zijn visie eindelijk van de grond.
- Voor het restauratieproject werden Peter McCurdy en McCurdy & Co. aangetrokken, die al sinds 1989 ervaring hebben met eikenhoutbewerking in de werkplaats en met historische vakwerkbouw. In nauwe samenwerking met de architect voor de reconstructie Jon Greenfield (van het team van Allies + Morrison en Theo Crosby) hebben ze wetenschappelijk onderzoek omgezet in een authentiek bouwwerk, met Engels eikenhout, traditionele pen-en-gatverbindingen en een rieten dak (op basis van een speciale wettelijke ontheffing).
- Het resultaat was de opening van Shakespeare's Globe in 1997, een authentieke reconstructie van het theater uit 1599, waarbij zorgvuldig aandacht is besteed aan historische details, in combinatie met moderne veiligheidsnormen. Hoewel Wanamaker de voltooiing ervan niet meer heeft meegemaakt, hebben zijn visie en het vakmanschap van McCurdy het iconische houten amfitheater gevormd waar bezoekers vandaag de dag van genieten
Bouwfasen
Fase 1: De originele wereldbol (1599–1613)
Het werd in 1599 in korte tijd gebouwd met hergebruikt hout van The Theatre. Het is ontworpen als een 20-zijdig, drie verdiepingen hoog openluchtamfitheater met plaats voor zo’n 3.000 mensen.
Fase 2: Heropbouw na de brand (1614–1644)
De Globe werd in 1613 door een brand verwoest en in 1614 herbouwd met een pannendak om het brandgevaar te verminderen. Het bleef in gebruik totdat het in 1644 door de puriteinen werd gesloten en gesloopt.
Fase 3: Moderne verbouwing (jaren ’90–1997)
Sam Wanamaker leidde een project om de Globe zo authentiek mogelijk te reconstrueren. Het team van Tim McCurdy heeft het huis gebouwd volgens historische timmertechnieken, met Engels eikenhout, een rieten dak (brandvertragend), verborgen sprinklers en volgens moderne veiligheidsnormen
Het interieur en exterieur
Buitenkant
- Van buitenaf gezien ziet de architectuur van het Globe Theatre eruit als een witgekalkte houten vakwerkconstructie in de vorm van een veelhoek, met zwarte eiken balken en vullingen van kalkpleister, wat doet denken aan Elizabethaanse gevels.
- Bezoekers zien het rieten dak boven de galerijverdiepingen uitsteken en de open binnenplaats achter het podium. Het ontwerp combineert historische nauwkeurigheid met visuele dramatiek.
- Het staat in Bankside, vlak bij de oorspronkelijke locatie, maar iets verschoven vanwege hedendaagse beperkingen
Interieur
- Binnen omringen drie galerijverdiepingen de open binnenplaats, waardoor er natuurlijk licht de ruimte binnenkomt. De zaal staat vol met staande bezoekers op een betonnen vloer (modern), wat doet denken aan de oorspronkelijke, met stro bezaaide aarden binnenplaats.
- Het podium loopt door tot in de tuin, wordt ondersteund door pilaren en heeft bovenin het beschilderde ‘Heavens’-plafond.
- Een luik en een balkon in het kleedhuis zorgen voor spectaculaire ensceneringen en entree-momenten. De architectonische eenvoud versterkt de rauwe theatrale kracht
FAQs over de architectuur van het Globe Theatre
Het was een pionier op het gebied van het openluchtontwerp, het podium met uitsteekend podium en het meeslepende Theater voor het publiek – kenmerken die het Elizabethaanse theater typeerden en tot op de dag van vandaag van invloed zijn.
Nee, bij de oorspronkelijke Globe was er geen enkele architect met een formele opleiding. Het werd in 1599 ontworpen en gebouwd door de Lord Chamberlain’s Men, onder leiding van Cuthbert Burbage (samen met zijn broer Richard, Shakespeare en andere aandeelhouders), die samenwerkten met timmerman Peter Street om het te bouwen.
De arena is uniek dankzij de veelzijdige, rietgedekte, houten constructie met natuurlijke verlichting, de actieve betrokkenheid van het publiek en het historische timmerwerk.
Zeer nauwkeurig qua structuur en materialen, maar wel aangepast voor de veiligheid, bijvoorbeeld met brandvertragend riet, sprinklerinstallaties en toegankelijke uitgangen.
Engelse eik, pleisterwerk van vlechtwerk en leem met geitenhaar, en traditioneel timmerwerk geven de Globe een authentiek gevoel en een bijzondere uitstraling.
